| ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی بر آبخوان، خاک و اکوسیستم‌های منطقه‌ای: مطالعه موردی دشت رامهرمز، خوزستان |
| کد مقاله : 1034-IWWA (R1) |
| نویسندگان |
|
مرضیه کلاه کج * دانش آموخته مقطع دکتری، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز |
| چکیده مقاله |
| برداشت بیش از ظرفیت از منابع آب زیرزمینی در مناطق خشک و نیمه‌خشک می‌تواند موجب افت سطح ایستابی، کاهش ذخیره آبخوان، تغییر کیفیت آب، افزایش شوری خاک و تضعیف اکوسیستم‌های وابسته به آب شود. دشت رامهرمز در استان خوزستان، به دلیل وابستگی قابل‌توجه فعالیت‌های کشاورزی به منابع آب زیرزمینی، در برابر این پیامدها آسیب‌پذیر است. هدف این مطالعه، ارزیابی پیامدهای محیط‌زیستی برداشت بیش از ظرفیت از آبخوان دشت رامهرمز با تأکید بر تغییرات کمی و کیفی آب، شوری و سدیمی‌شدن خاک، ارتباط آبخوان با رودخانه اعلا، پوشش گیاهی و خطر فرونشست زمین بود. در این پژوهش، اطلاعات موجود درباره سطح ایستابی، بیلان آبخوان، کیفیت آب زیرزمینی، شرایط زمین‌شناسی، کاربری اراضی و مطالعات پیشین منطقه بررسی و با استفاده از یک چارچوب تلفیقی محیط‌زیستی تحلیل شد. شواهد موجود نشان می‌دهد که آبخوان دشت رامهرمز با روند افت سطح ایستابی و کسری بیلان مواجه است و این وضعیت می‌تواند توان رقیق‌سازی املاح را کاهش داده و خطر افزایش EC، TDS و نسبت جذب سدیم را افزایش دهد. در نتیجه، استفاده مستمر از آب با کیفیت نامناسب، به‌ویژه در شرایط زهکشی ناکافی، می‌تواند موجب تجمع نمک در ناحیه ریشه و کاهش بهره‌وری اراضی کشاورزی شود. همچنین، افت سطح آب زیرزمینی می‌تواند احتمال کاهش جریان پایه رودخانه اعلا را افزایش دهد و به‌طور جداگانه، خطر فرونشست زمین را تشدید کند. بر اساس یافته‌ها، کنترل برداشت چاه‌ها، اصلاح الگوی کشت، افزایش بهره‌وری آبیاری، پایش هم‌زمان کمیت و کیفیت آب ومدیریت شوری خاک، مهم‌ترین اقدامات پیشنهادی برای مدیریت پایدار آبخوان رامهرمز هستند. |
| کلیدواژه ها |
| آب زیرزمینی ، افت سطح ایستابی، دشت رامهرمز، شوری خاک، کیفیت آب. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
