| پیامدهای زیست‌محیطی برداشت بی‌رویه مصالح رودخانه ای از رودخانه اعلاء در دشت رامهرمز |
| کد مقاله : 1042-IWWA (R1) |
| نویسندگان |
|
مرضیه کلاه کج * دانش آموخته مقطع دکتری، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز |
| چکیده مقاله |
| برداشت بی‌رویه مصالح رودخانه‌ای (شن، ماسه و قلوه‌سنگ) از رودخانه اعلاء در دشت رامهرمز، استان خوزستان، پیامدهای زیست‌محیطی گسترده‌ای در ابعاد ژئومورفولوژیک، هیدرولوژیک، اکولوژیک و اجتماعی-اقتصادی به همراه داشته است. رودخانه اعلاء از کوه‌های مانگشت در شمال شرقی رامهرمز سرچشمه گرفته و پس از عبور از باغملک و رامهرمز، به رود مارون پیوسته و رود جراحی را تشکیل می‌دهد. این رودخانه با حوضه آبریز حدود ۲۳۰۰ کیلومتر مربع، یکی از مهم‌ترین منابع تأمین آب آبیاری و مصالح ساختمانی منطقه است که سالانه حدود یک میلیون و پانصد هزار تن مصالح از آن برداشت می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که طی حدود دو دهه، بستر رودخانه به‌طور متوسط ۳ تا ۴ متر عمیق‌تر شده و در برخی نقاط کاهش تراز بستر به بیش از ۶ متر رسیده است. همچنین حجم برداشت مجاز سالانه حدود ۶۰۰ تا ۹۰۰ هزار مترمکعب، در حالی که برداشت واقعی حدود 2/1 تا 7/1 میلیون مترمکعب در سال گزارش شده است. این برداشت‌ها با تغییر مسیر رودخانه، تخریب شاخه‌های طبیعی مالکاید و هزارمنی، فرسایش کناره‌ها و آسیب به اراضی کشاورزی همراه بوده است. در بخش منابع آب نیز کاهش سطح آب زیرزمینی و افزایش هدایت الکتریکی آب چاه‌ها گزارش شده؛ به‌گونه‌ای که EC آب رودخانه حدود ۲۶۰ میکروزیمنس بر سانتی‌متر و در برخی چاه‌ها تا حدود ۳۵۰۰ میکروزیمنس بر سانتی‌متر ثبت شده است. این شرایط اثر سوء بر کشاورزی، دامداری و معیشت ساکنان پایین‌دست دارد. بنابراین، نظارت فنی و صحیح بر برداشت‌ها ضرورت دارد. |
| کلیدواژه ها |
| رودخانه اعلاء ، دشت رامهرمز، برداشت مصالح رودخانه‌ای، پیامدهای زیست‌محیطی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
