ارزیابی عوامل مؤثر بر تمایل به استفاده مجدد از پساب تصفیه‌شده در مصارف غیرشرب با بسط نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده (TPB)
کد مقاله : 1150-IWWA
نویسندگان
هانیه شریفی مقدم *1، معصومه بهروز2
1دانشجوی دانشگاه شهید بهشتی
2استادیار مهندسی عمران دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران
چکیده مقاله
استفاده مجدد از پساب تصفیه‌شده راهکاری کلیدی برای مدیریت کم‌آبی و کاهش فشار بر منابع آب است؛ بااین‌حال، موفقیت آن علاوه بر زیرساخت‌های فنی، به پذیرش اجتماعی و تمایل رفتاری ذی‌نفعان وابسته است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تمایل به استفاده از پساب تصفیه‌شده و شناسایی عوامل مؤثر بر آن، با تأکید بر کنترل رفتاری ادراک‌شده، عوامل فرهنگی–اجتماعی، اعتماد نهادی، ادراک سلامت و ایمنی، و ملاحظات اقتصادی و زیست‌محیطی انجام شد. داده‌ها از ۲۵۳ پرسشنامه معتبر گردآوری و با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی، رگرسیون خطی چندگانه و تحلیل مسیر با روش بوت‌استرپ بررسی شدند.

میانگین تمایل به استفاده از پساب ۳/۱۱±1/34 (از ۵) بود که بیانگر تمایل متوسط در جامعه نمونه است. سازه‌های زیست‌محیطی (۴/۳۰±0.8) و اقتصادی (۴/۰۴±0.88) بالاترین و عوامل فرهنگی–اجتماعی (۳/۰۸±۱/۱۲) پایین‌ترین میانگین را داشتند. مدل رگرسیون ۴۵/۹ درصد از واریانس INT را تبیین کرد. کنترل رفتاری ادراک‌شده، ادراک سلامت و ایمنی و منافع اقتصادی رابطه مثبت، و عوامل فرهنگی–اجتماعی رابطه منفی با INT داشتند؛ درحالی‌که ATT، TRUST و ENV پس از کنترل هم‌زمان سایر پیش‌بین‌ها معنادار نبودند. در تحلیل مسیر، PBC قوی‌ترین مسیر مستقیم مرتبط با INT بود و TRUST نیز از طریق PBC اثر غیرمستقیم معناداری داشت.
یافته‌ها نشان می‌دهد که نگرش مثبت و درک منافع زیست‌محیطی و اقتصادی لزوماً به تمایل عملی برای استفاده از پساب منجر نمی‌شود. بنابراین، افزایش پذیرش اجتماعی مستلزم تسهیل کنترل رفتاری، شفاف‌سازی استانداردهای ایمنی و کیفیت، کاهش نگرانی‌های سلامت‌محور و طراحی برنامه‌های ترویجی متناسب با ویژگی‌های جمعیت‌شناختی کاربران است.
کلیدواژه ها
بازچرخانی پساب، پذیرش اجتماعی، هیدرولوژی اجتماعی، کنترل رفتاری، تحلیل مسیر.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی