ارزیابی اثر بهره‌برداری ترکیبی آب‌های سطحی و زیرزمینی بر پایداری منابع آب در حوضه‌های نیمه‌خشک با استفاده از مدل MODFLOW
کد مقاله : 1343-IWWA
نویسندگان
محمد فیضی *1، بابک جعفرزاد اسلامی2
1دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده عمران، دانشگاه غیاث‌الدین جمشید کاشانی، آبیک، ایران
2استادیار، دانشکده عمران، دانشگاه غیاث‌الدین جمشید کاشانی، آبیک، ایران
چکیده مقاله
محدودیت منابع آب تجدیدپذیر، افزایش تقاضا، توسعه فعالیت‌های کشاورزی و شهری و تشدید نوسانات اقلیمی، مدیریت منابع آب در حوضه‌های نیمه‌خشک را با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. در بسیاری از این مناطق، کاهش قابلیت اطمینان منابع سطحی سبب افزایش وابستگی به آب زیرزمینی شده و استمرار برداشت بیش از ظرفیت تجدیدپذیر آبخوان‌ها، افت سطح ایستابی و کسری ذخیره را در پی داشته است. هدف پژوهش حاضر ارزیابی تأثیر بهره‌برداری ترکیبی از آب‌های سطحی و زیرزمینی بر پایداری منابع آب با استفاده از مدل عددی MODFLOW و مجموعه‌ای از شاخص‌های عملکرد و پایداری است. چارچوب پژوهش شامل جمع‌آوری داده‌ها، کالیبراسیون مدل و شبیه‌سازی چهار سناریوی مدیریتی (S1 تا S4) تعریف شد. عملکرد سناریوها با شاخص‌های عملکرد و پایداری ارزیابی شد. نتایج نشان داد ادامه الگوی موجود، با تداوم کسری بیلان و افت سطح آب زیرزمینی همراه است؛ درحالی‌که کاهش برداشت زیرزمینی و افزایش سهم منابع سطحی می‌توانند بخشی از فشار وارد بر آبخوان را کاهش دهند. در میان سناریوها، مدیریت تلفیقی S4 مناسب‌ترین رفتار هیدرولوژیکی را نشان داد؛ به‌گونه‌ای که قابلیت اطمینان سامانه به بیش از 0.85 رسید، کسری بیلان آبخوان کاهش یافت و شاخص فشار منابع آب به وضعیت تعادل نزدیک شد. یافته‌ها نشان می‌دهد پایداری بلندمدت در حوضه‌های نیمه‌خشک از طریق مدیریت هماهنگ و مبتنی بر ظرفیت تجدیدپذیر منابع قابل دستیابی است.
کلیدواژه ها
بهره‌برداری ترکیبی؛ آب زیرزمینی؛ آب سطحی؛ پایداری منابع آب؛ MODFLOW؛ حوضه نیمه‌خشک.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر