| بررسی دقت و پایداری عملکرد مدل‌های ARIMA و SARIMA در پیش‌بینی دبی ماهانه رودخانه با رویکرد اعتبارسنجی چندافقی |
| کد مقاله : 1373-IWWA |
| نویسندگان |
|
آرین محمدیان1، اتابک فیضی *2 1دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مهندسی عمران- مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 2دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش دقت و پایداری عملکرد مدل‌های ARIMA و SARIMA را در پیش‌بینی دبی ماهانه و ارزش افزوده ساختار فصلی بررسی کرد. دبی ماهانه ایستگاه‌های یامچی (بالادست سد)، پل‌الماس و گیلانده (پایین‌دست سد) در حوضه بالیخلوچای اردبیل پس از تبدیل Box–Cox تحلیل و مرتبه مدل‌ها با AICc تعیین شد. ارزیابی در افق‌های 5 تا 25 سال با اعتبارسنجی مبدأغلتان، معیارهای RMSE، MAE، NSE و KGE و سه مدل مبنای ساده انجام شد و پایداری با پراکندگی خطا میان مبدأها سنجیده شد. تغییر رژیم جریان با آزمون Pettitt و مقایسه دبی پایین‌دست با ورودی سد بررسی شد. در یامچی، SARIMA در هر چهار معیار بهتر از ARIMA بود (میانگین RMSE پنج‌ساله 686/0 در برابر 958/0 و KGE 732/0 در برابر 170/0)، اما از میانگین ماهانه پنج سال اخیر بهتر نبود. در پل‌الماس، ARIMA در همه افق‌ها RMSE کمتری داشت و هر دو مدل در افق‌های 5 تا 15 سال از مدل‌های مبنا بهتر بودند. در گیلانده، رودخانه از سال آبی 1388 در بیشتر ماه‌ها خشک بود و تفاوت دو مدل در افق‌های کوتاه ناچیز بود. آزمون Pettitt کاهش معنی‌دار جریان پایین‌دست را از سال آبی 1377، پیش از بهره‌برداری سد (1383)، نشان داد و نسبت دبی پایین‌دست به ورودی سد پس از 1383 به‌شدت کاهش یافت. نتایج نشان داد ساختار فصلی برتری یکنواخت ایجاد نمی‌کند، انتخاب مدل باید متناسب با ایستگاه و افق و در مقایسه با مدل‌های مبنا انجام شود و خروجی‌های 15 تا 25 ساله در ایستگاه‌های پایین‌دست بیش از مهارت پیش‌بینی، اثر تغییر رژیم جریان را بازتاب می‌دهند. |
| کلیدواژه ها |
| پیش‌بینی دبی ماهانه، ARIMA، SARIMA، اعتبارسنجی چندافقی، اعتبارسنجی مبدأغلتان، پایداری عملکرد، تغییر رژیم جریان |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
