نسلی‌شدن فرهنگ مصرف آب: مطالعه تطبیقی نسل Z و نسل آلفا در شکل‌گیری و تغییر رویه‌های مصرف آب در خانواده

کد مقاله : 1412-IWWA

نویسندگان

سارا معظمی * کارشناس

چکیده مقاله

فرهنگ مصرف آب به‌عنوان مجموعه‌ای از رویه‌های روزمره، باورها و هنجارهای اجتماعی، در بستر خانواده شکل می‌گیرد و از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود. این مقاله با رویکردی کیفی و تطبیقی، فرایند «نسلی‌شدن فرهنگ مصرف آب» را به‌عنوان مفهومی تحلیلی، در دو نسل زد (متولدین 1375 تا 1390) و نسل آلفا (متولدین 1391 تا 1403) در بستر خانواده‌های ایرانی بررسی می‌کند.چارچوب نظری پژوهش بر محور اصلی جامعه مخاطره آمیز اولریش بک متمرکز است.داده ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۴ خانواده (شامل والد و فرزند) در شهر اصفهان گردآوری و با روش تحلیل مضمون تحلیل شده‌اند.پنج عنوان اصلی از داده‌ها استخراج شد: حافظه نسلی آب، چارچوب‌بندی مسئله آب، منابع یادگیری بین‌نسلی، انتقال معکوس و عاملیت کودک و شکاف آگاهی_رفتار. یافته‌ها نشان می‌دهد که خانواده از یک نهاد انتقال یک‌سویه فرهنگ، به عرصه‌ای برای مذاکره، تعارض و توافق میان نسل‌ها تبدیل شده است. نسل زد در موقعیتی دوگانه میان آگاهی زیست‌محیطی بالا و شکاف ارزشی–رفتاری قرار دارد و نسل آلفا، برخلاف تصور رایج، نه‌تنها مصرف‌کننده منفعل نیست، بلکه در بسیاری از موارد به‌عنوان عامل تغییر در خانواده عمل می‌کند. بر اساس داده های موجود، نسلی‌شدن فرهنگ مصرف آب را می‌توان فرایندی رابطه‌ای و چندسطحی دانست که در تقاطع تجربه نسلی، اجتماعی‌شدن، بازاندیشی، مذاکره بین‌نسلی و شرایط مادی شکل می‌گیرد.

کلیدواژه ها

نسلی‌شدن فرهنگ، نسل Z، نسل آلفا، مصرف آب، جامعه پذیری معکوس، جامعه مخاطره

وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی