| کاربرد مدل InVEST در برآورد و پهنه‌بندی فرسایش خاک و انتقال رسوب به آبراهه‌ها |
| کد مقاله : 1415-IWWA |
| نویسندگان |
|
سیاوش مولایی1، اتابک فیضی *2 1دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مهندسی عمران- مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 2دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران، |
| چکیده مقاله |
| شناخت فرسایش خاک و مقدار رسوب تحویلی به آبراهه‌ها برای اولویت‌بندی حفاظت خاک و مدیریت منابع آب ضروری است. هدف این پژوهش، مقایسه این دو مؤلفه در دو سناریوی نماینده دوره‌های 2006 تا 2015 و 2016 تا 2025 و بررسی حساسیت مدل InVEST-SDR در حوضه تجن بود. مدل با داده‌های ارتفاعی SRTM، خاک OpenLandMap، بارش ERA5-Land و پوشش گیاهی MODIS اجرا شد. عوامل بارش و پوشش گیاهی برای هر دوره ده‌ساله تهیه شدند؛ پوشش زمین از طبقه غالب سال‌های 2007 تا 2015 و 2016 تا 2024 به‌دست آمد. در هر دوره، اجرای مرجع با جریان چندجهتی، آستانه تجمع جریان 1000 و k برابر 2 و چهار آزمون تغییر مستقل آستانه به 500 و 2000 و k به 1 و 3 انجام شد. فرسایش مرجع از 36/23 به 83/20 و رسوب تحویلی از 75/4 به 15/4 میلیون تن در سال کاهش یافت؛ کاهش نسبی به‌ترتیب 84/10 و 59/12 درصد بود. با حدود طبقات مشترک، دو طبقه بالای انتقال رسوب در دوره قدیم و جدید به‌ترتیب 09/6 و 26/4 درصد سطح معتبر را پوشاندند و 02/32 و 71/25 درصد جرم رسوب را تشکیل دادند. تغییر آستانه در هر دو دوره حدود پنج درصد بر رسوب تحویلی اثر گذاشت؛ تغییر k در دوره قدیم از 51/51 درصد کاهش تا 27/23 درصد افزایش و در دوره جدید از 63/52 درصد کاهش تا 20/28 درصد افزایش ایجاد کرد. نتایج، پاسخ دو سناریوی عوامل میانگین هستند و روند مشاهده‌شده یا میانگین اجراهای سالانه محسوب نمی‌شوند. نبود داده مستقل رسوب، اعتبارسنجی مقادیر مطلق را محدود می‌کند. |
| کلیدواژه ها |
| فرسایش خاک، نسبت تحویل رسوب، InVEST، اتصال رسوب، تحلیل حساسیت، حوضه تجن |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
