| ارزیابی مکانی-زمانی رویدادهای حدی دما و ارتباط آن با تغییرات تراز دریاچه ارومیه |
| کد مقاله : 1504-IWWA (R1) |
| نویسندگان |
|
مهدی صاغی جدید *1، احمد فاخری فرد2، ابوالفضل مجنونی هریس2 1پژوهشگر پسداک دانشگاه تبریز 2هیات علمی دانشگاه تبریز |
| چکیده مقاله |
| رویدادهای حدی دما در مناطق خشک و نیمه‌خشک اهمیت فزاینده‌ای یافته‌اند. این مطالعه با هدف ارزیابی مکانی-زمانی این رویدادها و بررسی ارتباط آماری آن‌ها با نوسانات تراز دریاچه ارومیه انجام شد. داده‌های روزانه دمای 17 ایستگاه هواشناسی طی دوره 1990–2020 برای محاسبه 16 شاخص حدی بر اساس چارچوب ETCCDI به کار رفتند. روندهای زمانی و الگوهای فضایی شاخص‌ها با استفاده از روش‌های آماری و زمین‌آماری بررسی شدند. نتایج، افزایش شاخص‌های مرتبط با گرما و تنش حرارتی، از جمله TXx، TN90p، SU و GSL را نشان دادند. همچنین، تغییر ساختاری در حدود سال 2008 و تضاد مکانی شمالی-جنوبی، با شدت بیشتر تنش حرارتی در جنوب حوضه، مشاهده شد. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد شاخص‌هایی مانند TN90p با تراز دریاچه همبستگی منفی نسبتاً قوی دارند (r = −0.66). با این حال، این رابطه صرفاً بیانگر همراهی آماری تغییرات دو متغیر است و رابطه علّی را اثبات نمی‌کند؛ زیرا تراز دریاچه تحت تأثیر عوامل اقلیمی و هیدرولوژیکی متعددی قرار دارد و روندهای زمانی مشترک نیز می‌توانند بر همبستگی اثر بگذارند. این یافته‌ها ضمن ارائه تصویری از تغییرات مکانی-زمانی رویدادهای حدی دما، زمینه‌ای برای بررسی‌های تکمیلی تعاملات اقلیمی و هیدرولوژیکی در حوضه دریاچه ارومیه فراهم می‌کنند. |
| کلیدواژه ها |
| رویدادهای حدی دما ، شاخص‌های ETCCDI، ارزیابی مکانی-زمانی، دریاچه ارومیه |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
