| ارزیابی راهبردی و مدیریت ریسک در معماری شریان‌های انتقال آب: رویکرد افزونگی (Redundancy) و درس‌آموخته‌های بین‌المللی |
| کد مقاله : 1551-IWWA |
| نویسندگان |
|
فاضل نجابتی *1، رضا راستی اردکانی2، میلاد احمد نژاد3، امیرحسین عمرانپور1 1دانشجوی دکتری، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 2استادیار دانشکده مهندسی عمران آب و محیط زیست دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانی 3مهندس فروش، شرکت هامون نایزه، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| شریان‌های انتقال آب به‌عنوان ستون فقرات زیرساخت‌های حیاتی، پیوسته در معرض مخاطرات طبیعی و فرسودگی قرار دارند. پارادایم سنتی مهندسی عمدتاً بر اقتصاد مقیاس و کمینه‌سازی هزینه‌های اولیه (CAPEX) از طریق احداث تک‌خط‌لوله‌های بزرگ متمرکز است. اگرچه این رویکرد در شرایط عادی مقرون‌به‌صرفه است، اما متضمن آسیب‌پذیری ساختاری «نقطه تک‌افتاد شکست» بوده که در صورت بروز حادثه، خاموشی کامل و پیامدهای امنیتی سنگینی تحمیل می‌کند. هدف از این پژوهش، بررسی ضرورت استقرار مفهوم «افزونگی» در سامانه‌های انتقال آب میباشد. ابتدا با تبیین سیاست‌های کشورهای پیشرو نظیر ژاپن (استاندارد لرزه‌ای JWWA)، آمریکا (الزامات AWWA) و چین (مگاپروژه‌های انتقال آب)، چارچوب‌های تاب‌آوری استخراج گردیده است. سپس در یک مطالعه موردی برای خط انتقال ۲۰ کیلومتری، سناریوی تک‌خط با قطر اسمی DN1600 در برابر سامانه دوخطه موازی (DN1200) از زوایای انعطاف‌پذیری بهره‌برداری، مدیریت تعمیرات، فازبندی نقدینگی و سرعت بازتوانی تحلیل شد. نتایج نشان می‌دهد که هرچند اجرای سامانه دوخطه حدود ۳۰ الی ۳۵ درصد هزینه اولیه بیشتری تحمیل می‌کند، اما تأمین حداقل ۶۰ الی ۶۵ درصد دبی پایه هنگام بحران و کاهش زمان ازکارافتادگی از چندین روز به چند ساعت، ریسک‌های پیامدی را به‌شدت کاهش می‌دهد. این تحلیل اثبات می‌کند که با نگاه به مدیریت چرخه عمر (LCC) و شاخص «ارزش در معرض ریسک» (VaR)، رویکرد افزونگی برای مراکز جمعیتی استراتژیک، انتخابی هوشمندانه و کاملاً توجیه‌پذیر است. در نهایت، این پژوهش نشان می‌دهد که نباید تاب‌آوری سیستم را فدای هزینه‌های کوتاه‌مدت ساخت کرد؛ چرا که هزینه‌های ناشی از توقف خدمت در زیرساخت‌های حیاتی، به‌مراتب سنگین‌تر از سرمایه‌گذاری اولیه جهت تضمین استمرار حیات است. |
| کلیدواژه ها |
| تاب‌آوری زیرساخت، افزونگی (Redundancy)، شریان‌های حیاتی انتقال آب، مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، معماری دوخطه. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
