ارزیابی مکانی استفاده مجدد از پساب شهری با تلفیق شاخص‌های کیفیت پساب در GIS(مطالعه موردی: تصفیه‌خانه تبریز)
کد مقاله : 1597-IWWA (R1)
نویسندگان
لیلا جوادی *
کارشناس حق التدریسی دانشگاه آزاد
چکیده مقاله
کمبود آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک، استفاده مجدد از پساب شهری تصفیه‌شده را به یکی از راهکارهای مهم تأمین پایدار آب تبدیل کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و پهنه‌بندی مکانی مناطق مستعد برای استفاده مجدد از پساب تصفیه‌خانه فاضلاب تبریز انجام شد. بدین منظور، ابتدا کیفیت پساب خروجی بر اساس پارامترهای اکسیژن‌خواهی بیوشیمیایی پنج‌روزه (BOD₅)، اکسیژن‌خواهی شیمیایی (COD) و کل جامدات معلق (TSS) ارزیابی و با استانداردهای سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران مقایسه گردید. سپس لایه‌های مؤثر محیطی شامل کاربری اراضی، شبکه آبراهه‌ها، مدل رقومی ارتفاع، شیب زمین و بافت خاک در محیط ArcGIS Pro و Google Earth Engine استخراج، استانداردسازی و تلفیق شدند. نتایج نشان داد مقادیر BOD₅، COD و TSS پساب خروجی به ترتیب ۱۹، ۵۹ و 2/25 میلی‌گرم بر لیتر بوده و از حدود مجاز تخلیه به آب‌های سطحی و مصارف کشاورزی پایین‌تر است. در نقشه نهایی تناسب مکانی، پهنه‌های بسیار مناسب و مناسب عمدتاً در اراضی کشاورزی جنوب، جنوب غرب و غرب منطقه، در فاصله ۵ تا ۱۰ کیلومتری تصفیه‌خانه و بر روی خاک‌های لومی و لومی _ شنی قرار گرفتند. در مقابل، حریم ۵۰۰ متری آبراهه‌ها، بافت‌های مسکونی و صنعتی، اراضی شیب‌دار و خاک‌های شنی به‌عنوان پهنه‌های نامناسب یا دارای محدودیت مطلق تفکیک شدند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تلفیق شاخص‌های کیفیت پساب با تحلیل‌های مکانی می‌تواند چارچوبی کارآمد برای مکان‌یابی ایمن و پایدار استفاده مجدد از پساب و کاهش فشار بر منابع آب و دریاچه ارومیه فراهم کند.
کلیدواژه ها
استفاده مجدد از پساب، ارزیابی تناسب مکانی، GIS، Google Earth Engine، کیفیت پساب، تصفیه‌خانه فاضلاب تبریز
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر