| اولویت‌بندی راهکارهای پیشگیرانه و تاب‌آور‌محور در تداوم خدمات آبرسانی در شرایط جنگ و تهدیدهای انسان‌ساخت |
| کد مقاله : 1603-IWWA |
| نویسندگان |
|
حمید امیری1، سماء آزادی *2، علی نشاط پور2، امیرحسین فتحی3 1کارشناس دفتر مطالعات و بررسی های فنی 2شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور 3دانشگاه مالک اشتر |
| چکیده مقاله |
| تداوم خدمات آب در شرایط جنگ و تهدیدهای انسان‌ساخت به‌دلیل عمدی‌بودن تهدیدها، احتمال آسیب هم‌زمان به چند جزء و محدودیت منابع، نیازمند انتخاب هوشمندانه راهکارهای حفاظتی است. این راهکارها به دو دسته پیشگیرانه (کاهنده احتمال تهدید) و تاب‌آور‌محور (کاهنده پیامد و زمان بازیابی) تقسیم می‌شوند، اما معمولاً با معیارهای ناهمسان ارزیابی می‌شوند. این پژوهش با اتکا بر بازدید میدانی از تأسیسات آبرسانی، سه آسیب‌پذیری کلی را شناسایی کرد: فقدان حفاظت فیزیکی و کنترل دسترسی، هم‌جواری با مراکز پرتردد یا خطرزا، و نبود ملاحظات تاب‌آوری سازه‌ای. تداوم خدمت هر جزء با منحنی عملکرد و شاخص‌های افت حداکثری عملکرد، مدت بازیابی و زیان انباشته خدمت سنجیده شد. سپس با استفاده از ساختار ضربی ریسک، شاخص اثربخشی تعریف شد. روش پیشنهادی بر پنج جزء سامانه (منابع تأمین، تصفیه‌خانه‌ها، ایستگاه‌های پمپاژ، مخازن ذخیره و شبکه توزیع) و سه تهدید موشکی، تروریستی و خرابکاری به کار رفت. نتایج نشان داد ریسک موشکی عمدتاً تابع پیامد و ریسک خرابکاری تابع احتمال است و تصفیه‌خانه‌ها و ایستگاه‌های پمپاژ بیشترین سهم ریسک را دارند. اجرای هم‌زمان راهکارهای پیشگیرانه و تاب‌آور‌محور اثربخشی بسیار بالاتری از هر راهکار منفرد ایجاد کرد؛ افزونگی و آمادگی بازیابی مؤثرترین اهرم تداوم خدمت در برابر تهدید موشکی بود. شاخص پیشنهادی ابزاری ساده برای اولویت‌بندی عینی راهکارهای حفظ خدمات مستمر آب در شرایط جنگ فراهم می‌کند. |
| کلیدواژه ها |
| سامانه آبرسانی، تاب‌آوری، تهدیدهای انسان‌ساخت، شاخص اثربخشی، زیرساخت حیاتی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
