| زهکشی زیستی(Biodrainage) ؛ سازوکارها، ظرفیت‌ها، محدودیت‌ها و چشم‌انداز کاربرد در ایران |
| کد مقاله : 1623-IWWA |
| نویسندگان |
|
عباس شیبانیان *1، سید فخرالدین افضلی2 1دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان دانشگاه شیراز 2دانشیار گروه منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه شیراز |
| چکیده مقاله |
| ماندابی و شورشدن خاک از مهم‌ترین محدودیت‌های پایداری کشاورزی آبی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. اگرچه زهکشی مهندسی راهکاری مؤثر برای کنترل این مشکلات محسوب می‌شود، هزینه‌های اجرا و نگهداری و دشواری دفع زه‌آب، استفاده از روش‌های مکمل را ضروری می‌سازد. زهکشی زیستی رویکردی طبیعی است که در آن گیاهان، به‌ویژه درختان عمیق‌ریشه با تبخیر- تعرق بالا، بخشی از آب زیرزمینی کم‌عمق را جذب و به جو منتقل می‌کنند. این مقاله به مرور مبانی و سازوکارهای زهکشی زیستی، کاربردها، انتخاب گونه، اصول طراحی، موازنه نمک و پیامدهای زیست‌محیطی می‌پردازد. شواهد نشان می‌دهد کارایی این سامانه به عمق و شوری آب زیرزمینی، ویژگی‌های خاک، اقلیم، خصوصیات ریشه، تراکم کاشت و تغذیه آبخوان وابسته است. از آنجا که جذب آب به‌تنهایی موجب خروج نمک نمی‌شود، نبود آبشویی و مسیر مناسب دفع املاح می‌تواند به تجمع نمک در خاک بینجامد. بنابراین، زهکشی زیستی راهکاری مستقل و یکسان برای همه مناطق نیست و بهتر است متناسب با شرایط محلی و در ترکیب با زهکشی متعارف و مدیریت آبیاری به کار رود. در ایران، اجرای طرح‌های پایلوت و پایش هم‌زمان سطح ایستابی، تبخیر- تعرق، شوری و پیامدهای اکولوژیکی برای ارزیابی پایداری این روش ضروری است. |
| کلیدواژه ها |
| ماندابی شدن؛ شوری خاک؛ سطح ایستابی؛ تبخیر- تعرق و زهکشی تلفیقی. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
