مروری بر ابزارهای سیاستی و پایشی مدیریت فرونشست آب زیرزمینی: تحلیل تطبیقی جهانی و قابلیت‌سنجی برای ایران

کد مقاله : 1686-IWWA

نویسندگان

حسین سورگی *، مهدی احمدی، حامد حمزه خانی دانشگاه امیرکبیر

چکیده مقاله

فرونشست زمین ناشی از برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی به یک تهدید جدی برای زیرساخت‌ها و توسعه پایدار در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان، از جمله ایران تبدیل شده است. این پژوهش باهدف مروری سیستماتیک بر ابزارهای پایشی و سیاستی مدیریت فرونشست و بررسی قابلیت‌سنجی آن‌ها برای شرایط کشور انجام شده است. بدین منظور با استفاده از روش مرور سیستماتیک، ۲۳ مقاله معتبر از پایگاه Scopus (بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶) استخراج و تحلیل شدند. یافته‌ها حاکی از آن است که اتکا به یک ابزار واحد کارآمد نیست؛ بلکه ترکیب ابزارهای پایشی دقیق مانند InSAR و GRACE و ابزارهای سیاستی (قانونی، اقتصادی، زیرساختی و اجتماعی) برای کنترل این پدیده الزامی است. علاوه بر این، نتایج نشان داد که پراکندگی نهادی، عدم آگاهی عمومی و تأخیر زمانی در واکنش آبخوان، از موانع اصلی اجرای سیاست‌ها به شمار می‌روند. در پایان، بر اساس تجربیات موفق جهانی و با درنظرگرفتن چالش‌های موجود، شش محور راهبردی برای ایران پیشنهاد شده است که شامل ترکیب ابزارهای پایشی، تعریف شاخص‌های عملیاتی مانند NPCH)،SPB و (SPV، پهنه‌بندی مبتنی بر داده‌های پایش، تقویت اجرای قانون، مشارکت فعال جامعه و برنامه‌ریزی بلندمدت است.

کلیدواژه ها

واژه‌های کلیدی: فرونشست آب زیرزمینی، ابزارهای سیاستی، پایش ماهواره‌ای، حکمرانی آب، ایران.

وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر