چارچوب تشخیص ناهنجاری توضیح‌پذیر بر اساس داده‌های اسکادا در ایستگاه پمپاژ ورودی تصفیه‌خانه فاضلاب
کد مقاله : 1701-IWWA
نویسندگان
سحر شهباز *1، مصطفی موسی‌وند2
1کارشناس مسئول کدینگ و پایش سیستم‌های تله‌متری، شرکت فاضلاب تهران
2تهرانسر، خیابان باشگاه، کوچه هفدهم غربی الف، پلاک 10
چکیده مقاله
تشخیص زودهنگام انحراف‌های عملکردی تجهیزات تصفیه‌خانه فاضلاب، به دلیل تغییر شرایط بهره‌برداری، وابستگی متقابل متغیرها و محدودیت سوابق خرابی، با چالش مواجه است. هدف این مقاله، ارائه چارچوبی توضیح‌پذیر برای تبدیل داده‌های سامانه کنترل نظارتی و گردآوری داده، موسوم به اسکادا، به هشدارهای قابل بررسی در ایستگاه پمپاژ ورودی است. پژوهش با رویکرد روش‌محور و بر پایه مرور منابع و طراحی یک سناریوی آموزشی برای ایستگاهی با دو پمپ دورمتغیر انجام شده است. چارچوب پیشنهادی شامل کنترل کیفیت داده، تفکیک حالت‌های کاری، استخراج ویژگی‌های مرتبط با تراز، دبی، سرعت و مصرف انرژی، تشخیص ناهنجاری با الگوریتم جنگل انزوا و تبیین سهم ویژگی‌ها در خروجی مدل است. برای جلوگیری از نشت اطلاعات، دوره‌های آموزش، اعتبارسنجی و تنظیم آستانه، و آزمون به‌صورت زمانی از یکدیگر جدا می‌شوند. همچنین، ارزیابی رخدادمحور بر اساس صحت هشدار، نرخ کشف رخداد، بار هشدار نادرست و زمان پیش‌آگاهی تعریف می‌شود. دستاورد مقاله، تدوین مسیر اجرایی یکپارچه‌ای از داده خام تا هشدار توضیح‌پذیر، بررسی بهره‌بردار و ثبت بازخورد است که امکان تمایز انحراف عملکردی از تغییر طبیعی شرایط بهره‌برداری را هدف قرار می‌دهد. چارچوب به‌صورت فقط‌خواندنی و مشورتی طراحی شده و جایگزین حفاظت‌های موجود نیست. به دلیل محدودیت دسترسی ناشی از محرمانگی داده‌های واقعی اسکادا و سوابق تعمیرات، اثربخشی عملیاتی چارچوب نیازمند ارزیابی میدانی است و هیچ بهبود کمی ادعا نمی‌شود.
کلیدواژه ها
اسکادا، تشخیص ناهنجاری، هوش مصنوعی توضیح‌پذیر، ایستگاه پمپاژ، تصفیه‌خانه فاضلاب.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر